مقایسه ممنوع!

✍رضا جوشن

والدینی که فرزند خود را با سایر بچه ها مقایسه می کنند

مدیری که کارکنان خود را با سایر قسمت ها یا سازمان های دیگر مقایسه می کند

همسری که همسر خود را با دیگران مقایسه می کند

معلمی که دانش آموزان خود را با همدیگر مقایسه می کند

کارمندی که مدیر خود را با مدیر دیگری مقایسه می کند

فردی که خودش را با دوستان قدیمی اش مقایسه می کند

این مقایسه ها اگر به صورت دائمی و به شکل انتقاد در بیاید، می تواند بسیار آزاردهنده و مخرب باشد؛

در مدیریت، اصطلاحی هست با عنوان الگوبرداری (benchmarking) که در قالب آن ما می توانیم شاخص های شرکت مان را با شرکت های پیشرو مقایسه کنیم و برای بهبود و توسعه خودمان برنامه ریزی کنیم؛ اما در اینجا منظورم از مقایسه، الگوبرداری نیست و بیشتر جنبه منفی و آزاردهنده آنرا مد نظر دارم.

فردی که ذهن مقایسه ای دارد، دائماً در حال مقایسه کردن است:

مقایسه خودش با دیگران

مقایسه دیگران با همدیگر

و طبیعی است که ما در این مقایسه ها، اصولاً خودمان را با افراد بهتر از خودمان مقایسه می کنیم که این باعث می شود روز به روز خودمان را کمتر دوست داشته باشیم و عزت نفس مان کاهش پیدا کند؛ و زمانی هم که دیگران را با هم مقایسه می کنیم دقیقا همین اتفاق و همین نتیجه را برای آنها رقم می زنیم؛ طبیعی است که بعد از مدتی آنها هم، دیگر ما را دوست نداشته باشند!

این در حالی است که ما به خوبی می دانیم که هیچ دو نفر انسانی شبیه به هم نیستند و هر فردی در شرایط خاص خودش بهترین تصمیمات همان لحظه را گرفته است و ما نمی توانیم بدون آگاهی از تجربیات و شرایط خاص گذشته، فقط نتایج فعلی را با هم مقایسه کنیم!

خودمان را سرزنش نکنیم

مقایسه خودمان با دیگران چیزی به جز آه و حسرت و ناامیدی برای ما ندارد (حواستان باشد که داریم راجع به جنبه منفی مقایسه حرف می زنیم و منظورمان الگوبرداری و رقابت سالم و یادگیری نیست)

مقایسه، باعث می شود خودمان را سرزنش کنیم و این سرزنش باعث می شود از خودمان بدمان بیاید و عزت نفس مان کمتر شود؛ عزت نفس پایین باعث می شود ارزش خود را دست کم بگیریم و کسی که برای خودش ارزشی قائل نباشد، نمی تواند حال خوب و شادی را به طور عمیق لمس کند و از موفقیت هایش لذت ببرد.

باید دست از سرزنش خودمان برداریم و باور کنیم که ما در هر لحظه ای از زندگی، با توجه به دانش و تجربه همان موقع مان و شرایط خاص همان لحظه، بهترین تصمیم ممکن را گرفته ایم؛ موقعیت و شرایطی که شاید اگر دیگران هم در آن قرار می گرفتند و همان دانش و تجربه ما را داشتند احتمالاً همان تصمیم را می گرفتند.

این طرز تفکر به ما کمک می کند که با خودمان آشتی کنیم و از گذشته درس بگیریم و آینده شادتر و موفق تری را برای خودمان بسازیم.

دیگران را با همدیگر مقایسه نکنیم

دقیقا همانند نتیجه ای که مقایسه خودمان با دیگران دارد، در صورتی که ما عادت داشته باشیم دیگران را نیز دائما با همدیگر مقایسه کنیم، همان نتیجه را می توانیم برای آنها رقم بزنیم، یعنی با این کارمان باعث شویم، رابطه آنها با خودشان خراب شود، عزت نفسشان کم می شود و . . .

اگر چنین عادتی دارید، با آگاهی و تمرین تلاش کنید خود را تغییر دهید تا رابطه سالم تر و مثبت تری با بقیه برقرار کنید و اگر به تنهایی نمی توانید این عادت خود را تغییر دهید، حتما از یک مشاور کمک بگیرید.

نگذارید که شما را مقایسه کنند

از طرفی ممکن است از نزدیکان ما کسانی باشند که ذهن مقایسه ای داشته باشند و ما را دائما مورد مقایسه قرار بدهند؛ این شخص می تواند پدر، همسر، فرزند، معلم، مدیر یا هر کسی باشد که ما به طور روزمره با او در ارتباطیم؛ اگر در چنین جایگاهی قرار گرفته اید، حواستان باشد که این افراد نتوانند با مقایسه های مکررشان، عزت نفستان را بگیرند.

در مواجهه با چنین افرادی چند کار مؤثر می توان انجام داد:

اولا که در نظر داشته باشید به احتمال زیاد، آنها از عزت نفس و اعتماد به نفس پایینی برخوردارند و نیاز به کمک دارند، اگر می توانید آنها را مورد توجه بیشتری قرار دهید تا شاید بتوانند با آرامش بیشتری با شما در ارتباط قرار بگیرند. و یا تشویقشان کنید که از مشاوران کمک بگیرند.

در صورتی که با آنها راحتید و می توانید حرفتان را روراست و بدون تنش به آنها بزنید، بگویید که این برخوردشان را دوست ندارید و از این نوع صحبت هایشان دارید اذیت می شوید.

و اگر نمی توانید احساساتتان را به راحتی با آنها در میان بگذارید، سعی کنید روی حرف هایشان زیاد تمرکز نکنید و نگذارید حرفهایشان روی شما اثرات مخربی بگذارد.

در هر صورت برای مراقبت از عزت نفس خود، نه مقایسه کنید و نه بگذارید که مقایسه تان کنند!